Ondanks de website www.overheid.nl vindt de burger die op het net op zoek gaat naar overheidsinformatie nog tal van obstakels op zijn weg, betoogde ik ter gelegenheid van de opening van deze site in september 1999. Het begin is er, maar de agenda is nog lang.
Speech bij de opening van de website Overheid.nl.
In dit Engelsalige artikel beschrijf ik de eerste stappen op het gebied van datajournalistiek in Nederland voor een publiek van Amerikaanse journalisten. Het is verschenen in Uplink, een tijdschrift van het National Institute for Computer Assisted Reporting. Het gaat onder meer over de verkiezingskaarten in NRC Handelsblad en het project Schoolprestaties van Trouw.
In Uplink, volume 11, nummer 4 (1 mei 1999).
De moeizame weg naar elektronische toegang tot overheidsinformatie
Ondanks allerlei goede voornemens en actieplannen schiet het niet erg op met het ontsluiten van overheidsinformatie via internet. Bestuursorganen laten zich niet graag op de vingers kijken, en sommige organen willen liever handel drijven met hun publieke data dan die data aan het publiek beschikbaar stellen.
In NBLC, Lezingen Online Conferentie Nederland 3-4 maart 1998. NBLC, 1998. pp. 55 – 66.
Nieuwe media gaan op hun eigen manier om met nieuws en laten zich weinig gelegen liggen aan journalistieke tradities. Hun opkomst vormt dan ook een bedreiging voor de journalistiek. Een pleidooi voor een strategischer opstelling van journalisten.
In De Journalist, jaargang 102, nummer 20 (31 oktober 1997).
De nota Naar toegankelijkheid van overheidsinformatie ademt een zekere huiver voor openbaarheid. Burgers worden ten onrechte geacht veel geld te betalen voor informatie die op hun kosten is vergaard.
Eerder verschenen op de opiniepagina van NRC Handelsblad.
In NRC Handelsblad, 6 september 1997, p. 8.
Namen noemen van boeven is not done in de Nederlandse journalistiek. Steeds vaker worden ook andere mensen in het nieuws geanonimiseerd. Een slechte zaak, niet alleen omdat de controlerbaarheid van verhalen daarmee afneemt, maar ook omdat journalisten daarmee justitie daarmee een retorisch voordeel biedt ten opzichte van de verdachte. Dat is niet eerlijk. De verdachte heeft recht op een naam.
In De Journalist, jaargang 102, nummer 7 (4 april 1997).
De opdracht die sommige bestuursorganen bij verzelfstandiging hebben meegekregen om een deel van hun kosten te dekken uit de handel in overheidsinformatie dient te worden ingetrokken. De overheid moet voor een adequate informatie-infrastructuur zorgen, en de handel aan de markt overlaten.
In NRC Handelsblad, 17 februari 1997, p. 9.
Slotbeschouwing in een boekje dat een weerslag vormt van een online discussie over ontsluiting van overheidsinformatie via internet. Aanleiding was het kraken van de cd-rom met het rapport-Van Traa, waardoor de tekst van het rapport voor iedereen gratis toegankelijk werd. Artikel 8 van de Wet openbaarheid van bestuur, waarin de actieve openbaarmaking door bestuursorganen is geregeld, moet meer tanden krijgen, betoog ik: bestuursorganen moeten worden verplicht om hun documenten via internet voor burgers beschikbaar te maken.
In Chantal Verweij (red.), Overheidsinformatie: van ons allen, voor ons allen? Sdu, 1996. pp. 73 – 78.
Het eindrapport van de commissie-Van Traa is op cd-rom uitgebracht. Handig, want 4.900 pagina’s papier is lastig te doorzoeken. Maar wie denkt nu voor een paar kwartjes klaar te zijn heeft het mis. De uitgever, Sdu, heeft een monopoliepositie en kan feitelijk vragen wat hij wil – 695 gulden in dit geval. Het wordt tijd dat de Tweede Kamer een openbaar debat wijdt aan het uitgeven van eigen stukken. Want Kamerstukken behoren gratis voor elke burger toegankelijk te zijn.
In NRC Handelsblad, 4 maart 1996, p. 7.
Journalistiek zonder computer is moeilijk meer voor te stellen. Of eigenlijk, schrijven zonder computer is moeilijk meer voor te stellen, want journalisten gebruiken het ding als een veredelde typemachine. Toepassingen die op een doorsneekantoor gemeengoed zijn, zoals spreadsheets en databaseprogramma’s, zijn voor vrijwel alle journalisten onbekend gereedschap. Slechts schoorvoetend zijn we begonnen de mogelijkheden ervan te verkennen.
In Gijsbert van Es, J.H. Sampiemon en Laura Starink (red.), Door onze redacteuren. NRC Handelsblad 1970 – 1995. Balans, 1995. ISBN 90-5018-312-3. pp. 113 – 115.